Đứng đầu bảng xếp hạng là tôm với kim ngạch xuất khẩu 4 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 1,5 tỷ USD, tăng 15%, chiếm hơn 40% tổng kim ngạch thủy sản. Tuy nhiên, VASEP cho rằng, tôm vẫn chịu sức ép cạnh tranh gay gắt từ Ecuador, Ấn Độ và Indonesia về giá thành. Tại Hoa Kỳ, ngành tôm tiếp tục chịu sức ép tác động của thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp, rủi ro từ các kỳ rà soát hành chính và tâm lý mua hàng thận trọng của nhà nhập khẩu.

Ảnh minh họa

Xuất khẩu cá tra giữ vị thế trụ cột thứ hai với khoảng 734 triệu USD kim ngạch xuất khẩu, tăng 19% so với cùng kỳ. Thị trường xuất khẩu chủ yếu của cá tra vẫn là Trung Quốc, ASEAN, Trung Đông, EU và một số thị trường mới. Tuy nhiên, ngành vẫn đối mặt với áp lực về giá bán, tiêu chuẩn vùng nuôi, yêu cầu chất lượng, truy xuất nguồn gốc và các chương trình đánh giá tương đương, kiểm soát an toàn thực phẩm tại thị trường Hoa Kỳ.

Riêng cua ghẹ và giáp xác khác tăng khoảng 21%, đạt 126 triệu USD. Đây là nhóm có dư địa phát triển ở phân khúc sản phẩm chế biến giá trị gia tăng, sản phẩm tiện lợi và thị trường giá trị cao. Tuy nhiên, nhóm hàng này đang chịu tác động lớn từ yêu cầu cấp giấy chứng nhận COA để xuất khẩu sang Hoa Kỳ. Kim ngạch tăng chủ yếu đến từ xuất khẩu cua sống sang thị trường Trung Quốc.

Mặc dù có tín hiệu phục hồi tích cực, tuy nhiên, tăng trưởng xuất khẩu thủy sản chưa thực sự bền vững khi chịu tác động từ chi phí logistics cao, cạnh tranh quốc tế gay gắt và các rào cản kỹ thuật ngày càng gia tăng. Đặc biệt, xuất khẩu sang Hoa Kỳ và EU vẫn gặp nhiều khó khăn do thuế, yêu cầu truy xuất nguồn gốc, IUU và các quy định mới như MMPA, COA, CC, P/S... Bên cạnh đó, doanh nghiệp đang đối mặt với nhiều bất cập về thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ cao; vướng mắc trong kiểm soát nguyên liệu nhập khẩu; quy định về thuế giá trị gia tăng đối với hàng tái nhập; bất cập trong kiểm dịch, an toàn thực phẩm; chi phí xử lý nước thải trong khu công nghiệp; thiếu khung pháp lý cho đầu tư hạ tầng thủy lợi và nuôi trồng.

Ảnh minh họa

Tại Công văn số 59/CV-VASEP về báo cáo tình hình sản xuất, xuất khẩu thủy sản 4 tháng đầu năm 2026, thúc đẩy xuất khẩu 2026 và các đề xuất kiến nghị tháo gỡ khó khăn, ông Nguyễn Hoài Nam - Tổng Thư ký VASEP - nhấn mạnh, với vai trò là ngành xuất khẩu chủ lực, gắn với sinh kế của hàng triệu nông dân, ngư dân, người lao động và hệ thống doanh nghiệp chế biến trên cả nước, ngành thủy sản có khả năng đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 2 con số trong năm 2026. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, nhất là hướng tới con số 12 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu trong cả năm 2026, ngành rất cần sự đồng hành, hỗ trợ kịp thời của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ, ngành và địa phương trong cải cách thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và xử lý các rào cản thương mại quốc tế./.

PV.