Ảnh minh họa

Sáng ngày 28/7/2026, tại Phiên họp lần thứ 35 của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Chính phủ đã đánh giá toàn diện nỗ lực của các bộ, ngành và 28 địa phương ven biển. Sau 8 năm kể từ khi EC áp dụng cảnh báo "thẻ vàng", Việt Nam đã có những bước tiến dài trong việc hoàn thiện thể chế và quản lý đội tàu.

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), cơ sở dữ liệu VNFishbase đã cập nhật thông tin của 80.332 tàu cá. Đáng chú ý, tỉ lệ lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) trên các tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đã đạt con số ấn tượng 99,6%. Công tác kiểm soát tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài cũng ghi nhận kết quả tích cực khi giảm tới 86,7% so với cùng kỳ năm 2023.

Tuy nhiên, kết quả đợt thanh tra lần thứ 5 của EC vào tháng 3/2026 cho thấy những tồn tại cốt lõi vẫn nằm ở khâu tổ chức thực thi pháp luật trên thực địa. Bộ NN&MT thẳng thắn chỉ ra rằng, trọng tâm quan tâm của EC hiện nay không còn là hoàn thiện văn bản pháp lý mà là hiệu quả thực thi. Hiện vẫn còn hơn 2.000 tàu mất kết nối VMS trên 6 giờ và tỉ lệ cập nhật dữ liệu trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT) mới chỉ đạt khoảng 70%. Đây chính là những "điểm nghẽn" quyết định khả năng gỡ thẻ.

Tạo chuyển biến thực chất trước 31/8

Trước tình hình đó, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu xác định giai đoạn từ nay đến hết ngày 31/8/2026 là đợt cao điểm hành động. Mục tiêu là phải tạo ra sự thay đổi rõ nét, không thể tiếp tục tình trạng làm việc kiểu "cầm chừng, đối phó" ở một số địa phương.

Phó Thủ tướng chỉ đạo Bộ NN&MT ngay trong tuần này phải trình Chính phủ ban hành Kế hoạch hành động khắc phục triệt để các khuyến nghị của EC. Kế hoạch này không được chung chung mà phải cá thể hóa trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương với tiến độ hoàn thành cụ thể. Tinh thần chỉ đạo xuyên suốt là: "Làm thật, xử lý thật, chịu trách nhiệm thật và tạo chuyển biến thật".

Đối với các vi phạm, Phó Thủ tướng giao Bộ Quốc phòng và Bộ Công an tập trung xử lý dứt điểm các vụ việc tồn đọng từ năm 2024 đến nay. Đặc biệt, cần điều tra, xử lý nghiêm các đường dây môi giới đưa tàu cá đi khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài và các hành vi cố tình ngắt kết nối VMS để trục lợi. Những trường hợp mất kết nối cần được phân loại rõ ràng giữa lỗi kỹ thuật và hành vi cố ý để có biện pháp xử lý tương ứng.

Trách nhiệm người đứng đầu là then chốt

Tại phiên họp, lãnh đạo các tỉnh An Giang, Khánh Hòa, Đắk Lắk đã báo cáo về những nỗ lực cụ thể tại địa phương. Điển hình như Khánh Hòa đã được Đoàn thanh tra EC đánh giá cao về tinh thần cầu thị khi xử lý ngay các sai sót về biển số tàu cá tại cảng Hòn Rớ. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng vẫn lưu ý công tác lãnh đạo ở một số nơi chưa thực sự quyết liệt.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, các địa phương phải chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả chống khai thác IUU trên địa bàn mình quản lý. Không để tình trạng "né tránh trách nhiệm" làm ảnh hưởng đến nỗ lực chung của cả nước. Việc gỡ "thẻ vàng" không chỉ là để đáp ứng yêu cầu của đối tác mà còn là bước đi quan trọng để xây dựng một ngành thủy sản phát triển bền vững, hiện đại và có trách nhiệm theo đúng Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh./.

PV.