Nhiệt điện than vẫn giữ vai trò nền tảng

Trong hơn hai thập kỷ qua, nhiệt điện than giữ vai trò quan trọng trong hệ thống điện Việt Nam, bảo đảm nguồn điện ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội, công nghiệp và đô thị hóa. Tại khu vực miền Bắc, các trung tâm điện lực lớn, trong đó có Hải Phòng, không chỉ cung cấp điện năng mà còn góp phần thúc đẩy phát triển hạ tầng, chuỗi cung ứng và tạo việc làm cho địa phương.

Tuy nhiên, bối cảnh năng lượng toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng. Các yêu cầu về giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên cùng sự phát triển của các công nghệ nhiên liệu mới đang tạo ra xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ trong ngành năng lượng. Việt Nam cũng đã xác lập mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, từng bước thúc đẩy chuyển đổi năng lượng theo hướng xanh và bền vững hơn.

Trong bối cảnh đó, Công ty Cổ phần Nhiệt điện Hải Phòng xác định định hướng phát triển dài hạn là tiếp tục bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong ngắn và trung hạn, đồng thời chủ động nghiên cứu lộ trình chuyển đổi nhiên liệu theo hướng phát thải thấp hơn, dự kiến từ năm 2034 trở đi, phù hợp với điều kiện công nghệ, kinh tế và chính sách quốc gia.

Đối với một nhà máy nhiệt điện than công suất 1.200 MW, chuyển đổi năng lượng không đơn thuần là thay đổi loại nhiên liệu mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện chuỗi vận hành, từ hệ thống tiếp nhận nhiên liệu, công nghệ đốt, thiết bị môi trường đến đào tạo nhân lực và cơ chế tham gia thị trường điện.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các mô hình chuyển đổi hiệu quả đều được triển khai theo lộ trình từng bước nhằm đồng thời bảo đảm ba mục tiêu: duy trì độ tin cậy cung cấp điện, giảm dần cường độ phát thải và giữ vững hiệu quả tài chính. Đây cũng là định hướng mà Công ty dự kiến áp dụng trong chiến lược chuyển đổi sau năm 2034.

Chuyển đổi năng lượng theo lộ trình phù hợp

Theo Quyết định số 768/QĐ-TTg ngày 15/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, các nhà máy nhiệt điện than sau 20 năm vận hành sẽ được nghiên cứu chuyển đổi sang mô hình đốt kèm hoặc sử dụng nhiên liệu sinh khối, amoniac khi điều kiện cho phép; về dài hạn tiến tới giảm và không sử dụng than cho phát điện.

Trên cơ sở đó, Công ty đang xem xét một số hướng tiếp cận chiến lược. Trước hết là nghiên cứu đốt đồng nhiên liệu giữa than với sinh khối hoặc các nhiên liệu có hàm lượng carbon thấp hơn nhằm giảm phát thải nhưng vẫn tận dụng được hạ tầng hiện hữu.

Cùng với đó, Công ty nghiên cứu khả năng ứng dụng amoniac và các loại nhiên liệu không phát thải carbon theo lộ trình phù hợp với tiến bộ công nghệ và khả năng hình thành chuỗi cung ứng trong nước.

Một định hướng khác là nâng cao hiệu suất tổ máy và đẩy mạnh số hóa vận hành nhằm giảm tiêu hao nhiên liệu trên mỗi kWh điện sản xuất. Đồng thời, các giải pháp thu giữ và quản lý carbon (CCUS) cũng đang được xem xét trong điều kiện phù hợp về công nghệ và cơ chế hỗ trợ.

Trong lộ trình chuyển đổi năng lượng công bằng, Việt Nam hiện cũng đang thúc đẩy nghiên cứu các công nghệ năng lượng mới như hydrogen xanh, amoniac xanh… nhằm đáp ứng mục tiêu giảm phát thải trong dài hạn.

Chuyển đổi năng lượng không đồng nghĩa với phủ nhận vai trò lịch sử của nhiệt điện than. Ngược lại, đây là bước phát triển tiếp theo để các nhà máy điện tiếp tục đóng góp cho tăng trưởng kinh tế trong mô hình phát triển mới – hiện đại hơn, sạch hơn và bền vững hơn.

Với định hướng từ năm 2034, Công ty Cổ phần Nhiệt điện Hải Phòng xác định tiếp cận quá trình chuyển đổi theo tinh thần chủ động nhưng thận trọng: giảm phát thải nhưng không đánh đổi an ninh năng lượng; đổi mới công nghệ nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả đầu tư và vận hành.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là sản xuất điện năng ổn định mà còn hướng tới xây dựng mô hình phát triển năng lượng bền vững cho tương lai./.