Thái Nguyên sở hữu hệ sinh thái du lịch đa dạng cùng kho tàng văn hóa đặc sắc của các dân tộc Tày, Nùng, Dao…Những năm gần đây, Thái Nguyên đang từng bước khai thác hiệu quả các giá trị bản địa để phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững.
Năm 2026 đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của ngành du lịch địa phương, mở đầu bằng lễ khai mạc Mùa du lịch Thái Nguyên 2026 với chủ đề “Bản giao hưởng Hồ trên núi - Trà trong mây”. Sự kiện được kỳ vọng tạo cú hích quảng bá hình ảnh và phát huy giá trị văn hóa, du lịch đặc trưng của tỉnh. Từ làn điệu hát Then, hát Sli, múa Tắc Xình giàu bản sắc đến các vùng chè nổi tiếng gắn với văn hóa trà lâu đời, nhiều giá trị truyền thống đang được tỉnh Thái Nguyên gìn giữ, chuyển hóa thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, góp phần tạo sinh kế cho người dân địa phương.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thái Nguyên, giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh đặt mục tiêu đón khoảng 12 triệu lượt khách du lịch, phấn đấu tổng doanh thu đạt trên 25.000 tỷ đồng mỗi năm. Đây là mục tiêu đầy tham vọng nhưng có cơ sở khi tỉnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ quy hoạch, đầu tư hạ tầng, phát triển sản phẩm du lịch đa dạng đến đào tạo nguồn nhân lực.
Xã Tân Cương, thành phố Thái Nguyên là tâm điểm của vùng đất được mệnh danh là "Đệ nhất danh trà". Ảnh: Cổng Du lịch Thái Nguyên
Để đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng trong cơ cấu kinh tế địa phương, Thái Nguyên đã và đang tập trung xây dựng mô hình du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp gắn với văn hóa trà theo hướng khai thác cây chè trở thành tài nguyên văn hóa - du lịch có giá trị cao hơn. Các tour trải nghiệm hái chè, sao chè, thưởng trà, tìm hiểu văn hóa trà Việt đang được mở rộng, tại Tân Cương và các vùng chè nổi tiếng. Bên cạnh đó, tỉnh phát triển các loại hình du lịch văn hóa, tâm linh, về nguồn dựa trên các khu di tích, điểm di tích, di sản sẵn có… Trong đó các điểm du lịch cộng đồng đang thu hút được nhiều du khách đến trải nghiệm, tham quan và tìm hiểu phong tục, bản sắc văn hóa của người bản địa.
Khu du lịch hồ Núi Cốc được ví như “viên ngọc xanh” với cảnh quan thơ mộng đang được Thái Nguyên đầu tư phát triển theo hướng trở thành khu du lịch quốc gia với nhiều loại hình như nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí, sinh thái, tâm linh. Từ cuối năm 2025, tỉnh đã thành lập đoàn kiểm tra, khảo sát tiến độ các dự án chiến lược tại xã Đại Phúc, thể hiện định hướng của tỉnh trong việc phát triển không gian đô thị gắn với trục cảnh quan Hồ Núi Cốc, khu vực đang được nhận diện là “không gian phát triển tương lai” của Thái Nguyên. Việc các dự án được triển khai liên tục tại khu vực này phản ánh quyết tâm đón đầu các cực tăng trưởng mới của tỉnh, với nhiều dự án về hạ tầng, dịch vụ và kết nối đang được đẩy mạnh đầu tư.
Các dự án được đầu tư theo hướng phát triển hệ sinh thái, đưa Hồ Núi Cốc không chỉ là nơi lưu trú cao cấp mà còn kết hợp du lịch, trị liệu phục hồi năng lượng, trải nghiệm các sự kiện nghệ thuật - văn hóa tổ chức quanh năm và các hoạt động thể thao ngoài trời. Các dự án hướng tới khai thác tối đa lợi thế cảnh quan tự nhiên, đồng thời làm mới hình ảnh điểm đến truyền thống này bằng mô hình nghỉ dưỡng hiện đại, phù hợp xu thế du lịch chữa lành đang phát triển mạnh tại Việt Nam.
Điểm du lịch cộng đồng xóm Tân Sơn, xã La Bằng cũng là một điểm nhấn về phát triển du lịch cộng đồng khi lấy người dân làm chủ thể. Xóm Tân Sơn nằm sát chân núi Tam Đảo, là nơi sinh sống của 7 dân tộc: Dao, Tày, Nùng, Sán Chí, Ngái, Cao Lan, Kinh. Các dân tộc nơi đây còn được lưu giữ được những nét văn hóa độc đáo như các làn điệu hát then đàn tính, làn điệu dân ca, Pá Dung...
Điểm du lịch cộng đồng xóm Tân Sơn. Ảnh: Cổng Du lịch Thái Nguyên
Với tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch văn hóa, Tân Sơn rất thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng. Hiện điểm du lịch cộng đồng xóm Tân Sơn đang được quản lý, vận hành theo mô hình Hợp tác xã Du lịch cộng đồng Kẹm La Bằng với các thành viên tham gia đăng ký kinh doanh hoạt động dịch vụ lưu trú ngắn ngày, dịch vụ ăn uống, du lịch cộng đồng, cơ bản đáp ứng các nhu cầu của khách du lịch thông qua các dịch vụ. Đặc biệt khi đến Tân Sơn vào ban ngày du khách được tham quan trải nghiệm khám phá dòng suối mát lạnh chảy từ vườn quốc gia Tam Đảo, đi khám phá những cánh rừng bạt ngàn, hoang sơ; buổi tối du khách được giao lưu văn hóa văn nghệ, lửa trại, thưởng thức các món ăn truyền thống…và nghỉ tại các nhà sàn cộng đồng, bungalow đáp ứng điều kiện tối thiểu về cơ sở vật chất và dịch vụ phục vụ khách. Nhiều chuyên gia du lịch cho rằng đây là hướng đi phù hợp của Thái Nguyên trong bối cảnh du khách ngày càng quan tâm tới chất lượng trải nghiệm thay vì chỉ “check-in” điểm đến.
Năm 2026, Thái Nguyên đặt mục tiêu đón khoảng 8 triệu lượt khách, doanh thu đạt khoảng 11.000 tỷ đồng, tăng gần 48% so với năm 2025. Đây là mục tiêu khá tham vọng đối với một địa phương trung du, nhưng cũng phản ánh quyết tâm chuyển du lịch thành ngành kinh tế quan trọng trong cơ cấu phát triển mới của tỉnh./.
PV.