Chính thức kích hoạt thị trường trao đổi tín chỉ carbon quốc tế tại Việt Nam

Nghị định 112/2026/NĐ-CP được đánh giá là “mảnh ghép” quan trọng trong quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường carbon Việt Nam. Lần đầu tiên, cơ chế trao đổi quốc tế kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon được quy định tương đối đầy đủ, tạo nền tảng để Việt Nam kết nối với thị trường carbon toàn cầu.

Ảnh minh họa 

Theo Nghị định, kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon được phép chuyển giao quốc tế phải tuân thủ một trong ba cơ chế gồm: Điều 6.2, Điều 6.4 của Thỏa thuận Paris hoặc theo các tiêu chuẩn carbon độc lập.

Thứ nhất, cơ chế Điều 6.2 là các thỏa thuận hoặc điều ước quốc tế được ký kết giữa Chính phủ Việt Nam với các quốc gia thành viên Thỏa thuận Paris hoặc các tổ chức quốc tế, nhằm thực hiện mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính trong Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) hoặc các mục tiêu khí hậu khác. Cơ chế này cho phép chuyển giao tín chỉ carbon hoặc kết quả giảm phát thải giữa Việt Nam và đối tác quốc tế thông qua văn bản chấp thuận của cả hai bên.

Thứ hai, cơ chế Điều 6.4 là cơ chế trao đổi và bù trừ tín chỉ carbon được quy định tại Điều 6.4 Thỏa thuận Paris, cho phép các cơ quan, tổ chức tham gia chương trình hoặc dự án tạo ra kết quả giảm phát thải để chuyển giao quốc tế. Nguồn tín chỉ này có thể được sử dụng nhằm thực hiện các mục tiêu trong NDC hoặc các cam kết giảm phát thải khác của quốc gia.

Thứ ba, tiêu chuẩn carbon độc lập bao gồm các hệ thống chứng nhận tín chỉ carbon quốc tế nằm ngoài khuôn khổ Thỏa thuận Paris. Các tiêu chuẩn này quy định phương pháp tính toán giảm phát thải, quy trình đăng ký dự án và cơ chế cấp tín chỉ carbon theo thông lệ quốc tế.

Theo đó, việc chuyển giao hoặc tiếp nhận tín chỉ carbon quốc tế đều phải trải qua quy trình phê duyệt chặt chẽ nhằm bảo đảm tính minh bạch, đồng thời bảo vệ lợi ích quốc gia. Nghị định cũng quy định rõ các cơ chế riêng đối với hoạt động trao đổi quốc tế phục vụ thực hiện cam kết khí hậu, bao gồm cả những nghĩa vụ đặc thù trong lĩnh vực hàng không quốc tế. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan, tổ chức tại Việt Nam có thể chủ động tham gia mua bán và sử dụng tín chỉ carbon quốc tế phục vụ tuân thủ cam kết.

Theo Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường),Việt Nam hiện đã từng bước hình thành hệ thống nền tảng cho thị trường carbon, từ kiểm kê khí nhà kính, phân bổ hạn ngạch phát thải cho tới xây dựng hệ thống đăng ký quốc gia về tín chỉ carbon. Đây là cơ sở quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế carbon thấp trong thời gian tới.

Trong bối cảnh thế giới đẩy mạnh “xanh hóa” thương mại, tín chỉ carbon đang trở thành một loại “tài sản xanh” mới của doanh nghiệp. Những doanh nghiệp giảm phát thải tốt có thể được cấp tín chỉ carbon để giao dịch, chuyển nhượng hoặc tham gia trao đổi quốc tế, qua đó tạo thêm nguồn thu và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Các chuyên gia nhận định, khi nhiều thị trường lớn như Liên minh châu Âu, Mỹ, Nhật Bản ngày càng siết tiêu chuẩn phát thải, doanh nghiệp muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu buộc phải thay đổi mô hình sản xuất.

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU đang tạo áp lực lớn đối với nhiều ngành xuất khẩu của Việt Nam như thép, xi măng, nhôm, dệt may, logistics hay sản xuất công nghiệp. Nếu không giảm phát thải và minh bạch dữ liệu carbon, doanh nghiệp có nguy cơ mất lợi thế cạnh tranh ngay tại các thị trường truyền thống./.

PV.