Bộ Tài chính đang dự thảo Nghị định quy định chính sách của Nhà nước đối với doanh nghiệp và Quỹ đào tạo nhân lực của doanh nghiệp. Định hướng của dự thảo nhằm khuyến khích doanh nghiệp chủ động đầu tư nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu sản xuất kinh doanh và tạo sự gắn kết, hợp tác chặt chẽ với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Trao quyền tự chủ lập quỹ cho doanh nghiệp
Theo dự thảo, Quỹ đào tạo nhân lực sẽ do doanh nghiệp tự chủ, tự quyết định lựa chọn thành lập nhằm đảm bảo các hoạt động giáo dục, đào tạo và phát triển nhân lực được diễn ra thường xuyên, liên tục.
Nguồn hình thành quỹ chủ yếu được trích lập từ lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp và mức trích lập hằng năm sẽ do doanh nghiệp tự quyết định dựa trên kế hoạch đào tạo. Một điểm đáng chú ý là đối với các doanh nghiệp nhà nước, mức trích lập quỹ hằng năm được quy định tối đa không quá 01% lợi nhuận sau thuế. Ngoài ra, quỹ cũng có thể tiếp nhận các nguồn tài trợ hợp pháp từ cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước. Việc quản lý và sử dụng quỹ phải tuân thủ theo điều lệ, quy chế của doanh nghiệp và hạch toán theo quy định của pháp luật về kế toán.
Mở rộng hạng mục chi cho đào tạo và tài trợ giáo dục
Dự thảo quy định chi tiết các nội dung mà Quỹ đào tạo nhân lực được phép chi trả, bao gồm hai nhóm chính:
Chi cho người lao động của doanh nghiệp: Bao gồm chi phí đào tạo cho người mới được tuyển dụng; chi phí đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng nghiệp vụ cho lao động đang làm việc; chi phí đánh giá kỹ năng nghề nghiệp. Các chi phí này bao gồm tiền trả cho người dạy, tài liệu, vật liệu thực hành và phải được quy định rõ trong Hợp đồng lao động, Thỏa ước lao động tập thể hoặc Quy chế tài chính của doanh nghiệp.
Tài trợ cho cơ sở giáo dục nghề nghiệp: Doanh nghiệp có thể dùng quỹ để tài trợ cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy, cấp học bổng cho học sinh, sinh viên, tài trợ các cuộc thi môn học, tài trợ Quỹ khuyến học hoặc cấp kinh phí xây dựng chương trình, giáo trình đào tạo theo đơn đặt hàng.
Chính sách khen thưởng và hỗ trợ chi phí đào tạo
Để khuyến khích doanh nghiệp tham gia sâu vào công tác đào tạo nhân lực, Nhà nước đưa ra tiêu chí xét tôn vinh, khen thưởng đối với những doanh nghiệp thành lập Quỹ và sử dụng tối thiểu 70% số quỹ hằng năm cho các hoạt động giáo dục, đào tạo.
Bên cạnh đó, Nhà nước cũng có chính sách hỗ trợ kinh phí đào tạo trình độ sơ cấp cho người lao động thuộc nhóm yếu thế hoặc học các ngành, nghề ưu tiên, khó xã hội hóa. Những lao động này sẽ được giảm 70% học phí và phần này sẽ do ngân sách nhà nước cấp bù.
Tuy nhiên, đi kèm với các chính sách hỗ trợ là quy định nghiêm ngặt về việc bồi hoàn kinh phí. Người lao động sẽ phải bồi hoàn tiền hỗ trợ đào tạo nếu tự ý bỏ học (trừ trường hợp ốm đau, tai nạn, lý do bất khả kháng),không làm việc cho doanh nghiệp sau khi hoàn thành khóa học, hoặc thời gian làm việc không đạt mức tối thiểu bằng 2 lần thời gian đào tạo tính từ ngày tuyển dụng.
Nghị định này, khi được thông qua, dự kiến sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 07 năm 2026, hứa hẹn mang lại khung pháp lý minh bạch và các cơ chế thiết thực để nâng tầm chất lượng nguồn lao động tại Việt Nam.
PV.