Thời gian qua, thị trường năng lượng thế giới liên tục biến động, đặc biệt là những căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đã tác động mạnh đến nguồn cung và giá dầu toàn cầu. Trong bối cảnh đó, phát triển nhiên liệu sinh học được xem là hướng đi quan trọng giúp Việt Nam giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch, từng bước củng cố an ninh năng lượng quốc gia.
Ảnh minh họa
Hiện nay, nguồn cung xăng, dầu trong nước mới đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu tiêu thụ, phần còn lại phải nhập khẩu. Do đó, việc phát triển nhiên liệu sinh học sẽ giúp bổ sung thêm nguồn năng lượng thay thế.
Theo Bộ Công Thương, việc xây dựng lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống được thiết kế dựa trên ba nguyên tắc cơ bản: tính khả thi, triển khai từng bước và phù hợp với điều kiện thực tế của thị trường. Mục tiêu lớn nhất của lộ trình là bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia thông qua việc tăng tỷ lệ sử dụng nhiên liệu sinh học, giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu truyền thống như xăng khoáng, đồng thời tận dụng nguồn nguyên liệu sản xuất trong nước.
Tại Việt Nam, việc phát triển và sử dụng nhiên liệu sinh học đang được xem là một giải pháp quan trọng nhằm đa dạng hóa nguồn năng lượng, giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và thực hiện cam kết giảm phát thải theo các thỏa thuận quốc tế.
Ngày 26/2/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 07/CT-TTg về đẩy mạnh sản xuất, phối trộn, phân phối và sử dụng nhiên liệu sinh học. Trước đó, Bộ Công Thương cũng ban hành Thông tư số 50/2025/TT-BCT quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam.
Theo lộ trình của Thông tư 50, dù văn bản có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 nhưng việc chuyển đổi sang sử dụng xăng sinh học E10 trên toàn thị trường sẽ bắt đầu từ ngày 1/6/2026. Khoảng thời gian chuyển tiếp này được thiết kế nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật, nguồn nguyên liệu cũng như tổ chức hệ thống phân phối.
Từ phía doanh nghiệp, các đơn vị kinh doanh xăng dầu lớn đã chủ động chuẩn bị cho giai đoạn chuyển đổi này. Chẳng hạn, Petrolimex, hiện doanh nghiệp có 7 điểm kho pha chế sẵn sàng thực hiện pha chế xăng E10 trên phạm vi cả nước. Với mạng lưới hơn 2.800 cửa hàng xăng dầu, Petrolimex đã chủ động xúc rửa bể chứa, chuẩn bị điều kiện hạ tầng cần thiết và xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp.
Không chỉ đầu tư hạ tầng, doanh nghiệp còn chủ động học hỏi kinh nghiệm quốc tế. Các đoàn công tác đã được cử tới Thái Lan, Philippines, Hoa Kỳ và một số quốc gia khác để nghiên cứu mô hình tổ chức kinh doanh, vận tải và kiểm soát chất lượng nhiên liệu sinh học.
Theo đánh giá của các chuyên gia và doanh nghiệp, những kinh nghiệm đã có từ việc triển khai xăng E5 trước đây là nền tảng quan trọng để thị trường Việt Nam sẵn sàng bước sang giai đoạn sử dụng xăng E10.
Mặc dù lộ trình triển khai đã được xác định nhưng thách thức lớn nhất hiện nay vẫn là bảo đảm nguồn nguyên liệu để sản xuất ethanol - thành phần chính trong xăng sinh học.
Các chuyên gia cho rằng, trong giai đoạn đầu đưa xăng sinh học E10 triển khai rộng rãi trên toàn quốc, Việt Nam hoàn toàn có thể kết hợp giữa nguồn sản xuất trong nước và nhập khẩu. Tuy nhiên, về lâu dài, việc phát triển vùng nguyên liệu trong nước vẫn là yếu tố quan trọng nhằm tăng tính chủ động. Nếu chương trình xăng sinh học được triển khai ổn định, nhu cầu nguyên liệu sẽ tăng lên, tạo động lực để mở rộng vùng trồng sắn và ngô trong nước. Như vậy, chương trình nhiên liệu sinh học không chỉ mang ý nghĩa về môi trường mà còn tạo ra chuỗi giá trị mới cho ngành nông nghiệp.
Với lộ trình cụ thể từ chính sách, sự chuẩn bị của doanh nghiệp và tiềm năng từ khu vực nông nghiệp, nhiên liệu sinh học được kỳ vọng sẽ trở thành một cấu phần quan trọng trong cơ cấu năng lượng của Việt Nam./.
PV.