Yên Tử - Di sản thế giới, động lực tinh thần cho kỷ nguyên phát triển mới

Từ cội nguồn lịch sử đến biểu tượng văn hóa - tâm linh của dân tộc

Trong dòng chảy lịch sử Việt Nam, Yên Tử giữ vị trí đặc biệt - nơi hội tụ khí thiêng sông núi, kết tinh trí tuệ, tâm linh và bản lĩnh dân tộc. Hơn bảy thế kỷ trước, sau khi lãnh đạo quân dân Đại Việt hai lần đánh bại giặc Nguyên - Mông, Phật hoàng Trần Nhân Tông đã rời bỏ ngai vàng, lựa chọn non thiêng Yên Tử làm nơi tu hành, chiêm nghiệm và khai sáng con đường đạo pháp gắn liền với vận mệnh dân tộc.

Tham dự Lễ khai hội có ông Bùi Văn Khắng - Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, đại diện cơ quan UNESCO tại Việt Nam, Giáo hội Phật giáo Việt Nam, các cơ quan Bộ, ngành trung ương và tỉnh Quảng Ninh cùng hàng nghìn tăng, ni, tín đồ Phật Giáo.

Tại đây, Ngài sáng lập Thiền phái Trúc Lâm - dòng thiền mang đậm bản sắc Việt Nam, đề cao tư tưởng “nhập thế”, hòa đạo với đời, lấy phụng sự nhân sinh và đất nước làm phương châm hành đạo. Từ dấu mốc lịch sử ấy, Yên Tử không chỉ là nơi tu hành mà trở thành trung tâm Phật giáo lớn của quốc gia, là biểu tượng cho tinh thần tự chủ, hòa hợp và nhân văn của dân tộc Việt.

Hành trình về Yên Tử vì thế không đơn thuần là chuyến đi lễ hội đầu năm. Đó là hành trình trở về cội nguồn, nơi con người tìm lại sự tĩnh tại giữa nhịp sống hiện đại, nuôi dưỡng khát vọng hướng thiện và củng cố niềm tin vào những giá trị bền vững. Trải qua nhiều thế kỷ, các thế hệ người Việt đã cùng nhau gìn giữ, tôn tạo và phát huy giá trị khu di tích, để Yên Tử trở thành biểu tượng của sự hòa quyện giữa văn hóa, tín ngưỡng và tinh thần dân tộc.

Việc quần thể di tích và danh thắng Yên Tử cùng Chùa Vĩnh Nghiêm và Côn Sơn - Kiếp Bạc được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới không chỉ là niềm tự hào của Quảng Ninh hay khu vực Đông Bắc, mà còn là sự khẳng định giá trị nổi bật toàn cầu của một quần thể di sản gắn bó sâu sắc với lịch sử và bản sắc Việt Nam.

Hòa Thượng Thích Thanh Quyết, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh Quảng Ninh, thỉnh chuông khai hội

Danh hiệu ấy đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn trong công tác bảo tồn, quản lý và phát huy giá trị di sản; bảo đảm sự hài hòa giữa gìn giữ truyền thống và phát triển hiện đại. Yên Tử bước vào một giai đoạn mới - giai đoạn của trách nhiệm toàn cầu, của tầm nhìn dài hạn và của chiến lược phát triển bền vững dựa trên nền tảng văn hóa.

Khai hội Xuân Yên Tử 2026 - Lan tỏa giá trị di sản, thúc đẩy phát triển bền vững

Sáng 26/2 (tức ngày 10 tháng Giêng năm Bính Ngọ),tại Cung Trúc Lâm, lễ Khai hội Xuân Yên Tử năm 2026 đã diễn ra trang nghiêm, mở màn cho chuỗi hoạt động tuyên truyền, quảng bá Di sản văn hóa thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc và các chương trình kích cầu du lịch, thúc đẩy thương mại, dịch vụ của tỉnh Quảng Ninh.

Tham dự buổi lễ có lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh, đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam cùng ông Jonathan Wallace Baker - Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam. Sự hiện diện của đại diện UNESCO càng làm nổi bật ý nghĩa quốc tế của sự kiện, đánh dấu bước chuyển mình của Yên Tử trên bản đồ di sản thế giới.

Phát biểu tại lễ khai hội, lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh đã nhấn mạnh: Hội Xuân Yên Tử không chỉ là nghi lễ mở đầu mùa lễ hội, mà còn là sự khởi động cho một năm phát huy mạnh mẽ giá trị khu di tích; khẳng định vị thế và tầm vóc của Yên Tử trong không gian di sản toàn cầu. Đồng thời, đây cũng là lời cam kết về việc tăng cường công tác tổ chức, quản lý, bảo tồn đời sống tâm linh, tín ngưỡng và không gian văn hóa di sản; phát triển du lịch văn hóa tâm linh gắn với bảo tồn bền vững.

Lễ hội năm nay mang tầm vóc của một Di sản thế giới với nhiều hoạt động phong phú: triển lãm cổ vật nhà Trần và tư liệu quý về Phật giáo Trúc Lâm; hội chợ OCOP và đặc sản địa phương; chương trình “Xuân di sản - Tết làng Nương” với các trò chơi dân gian truyền thống; chương trình nghệ thuật tái hiện chiều sâu lịch sử, văn hóa Yên Tử. Không gian lễ hội vừa trang nghiêm, linh thiêng, vừa đậm đà bản sắc, tạo nên sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại.

Điểm nhấn đặc biệt là chính sách miễn 100% vé tham quan danh lam thắng cảnh Yên Tử từ năm 2026 đến hết năm 2028 theo Nghị quyết số 101/2026/NQ-HĐND của tỉnh Quảng Ninh. Cùng với đó là miễn phí trông giữ phương tiện tại bến xe Hạ Kiệu đến hết năm 2026, mua bảo hiểm miễn phí cho toàn bộ du khách và lắp đặt hệ thống AI nhận diện tự động du khách ra vào khu di tích. Những chính sách này thể hiện tinh thần tri ân cộng đồng, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận di sản cho người dân và du khách trong nước, quốc tế.

Ngay trong 9 ngày Tết Nguyên đán (14-22/2),khu di tích đã đón gần 171.000 lượt khách du xuân, lễ Phật, tăng gấp 2,2 lần so với cùng kỳ năm trước. Con số ấn tượng này là tín hiệu tích cực cho mục tiêu đón 1 triệu lượt khách đến Yên Tử trong năm 2026, góp phần vào mục tiêu 22 triệu lượt khách của toàn tỉnh Quảng Ninh.

Bên cạnh công tác tổ chức lễ hội, tỉnh tiếp tục nâng cao chất lượng phục vụ, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường, hướng đến xây dựng hình ảnh điểm đến văn minh, thân thiện và bền vững. Lời kêu gọi mỗi người dân, phật tử và du khách tham gia lễ hội với tinh thần văn minh, tôn trọng không gian thiêng liêng của di sản đã tạo nên thông điệp xuyên suốt: phát triển phải song hành với gìn giữ.

Lễ khai hội Xuân Yên Tử không chỉ mở ra ba tháng hội xuân sôi động mà còn khẳng định vai trò của di sản như một nguồn lực nội sinh quan trọng. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, Yên Tử trở thành điểm tựa tinh thần, nơi khơi dậy niềm tự hào dân tộc, hun đúc ý chí tự cường và lan tỏa những giá trị nhân văn cao đẹp của Thiền phái Trúc Lâm.

Từ non thiêng Yên Tử, thông điệp về sự hòa hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa bảo tồn và phát triển, giữa giá trị tâm linh và động lực kinh tế đang được lan tỏa mạnh mẽ. Di sản thế giới không chỉ là danh hiệu, mà là trách nhiệm, là cơ hội và là động lực để Quảng Ninh nói riêng, Việt Nam nói chung bước vào kỷ nguyên phát triển mới với nền tảng văn hóa vững bền.