Giữa bối cảnh ngành xi măng Việt Nam đối mặt với cơn “địa chấn” dư cung và áp lực chi phí đầu vào tăng mạnh, Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Hải Phòng vẫn kiên định giữ vững vị thế. Không chỉ dừng lại ở việc ổn định sản xuất, doanh nghiệp đang thực hiện cuộc cách mạng kép: Vừa “xanh hóa” quy trình theo mô hình kinh tế tuần hoàn, vừa “số hóa” quản trị để tối ưu hiệu suất. Đây chính là lời giải bài toán phát triển bền vững của “cánh chim đầu đàn” đất Cảng.
Vững tay lái giữa "tâm bão" thị trường
Năm 2025 được ghi nhận là một năm đầy thách thức đối với ngành vật liệu xây dựng. Nguồn cung xi măng vượt gấp đôi nhu cầu nội địa, trong khi giá điện, than và nguyên nhiên liệu đầu vào liên tục lập đỉnh mới. Nhiều dây chuyền sản xuất trong ngành buộc phải dừng hoạt động để cắt lỗ.
Tuy nhiên, tại Vicem Hải Phòng, không khí lao động vẫn khẩn trương và đầy sức sống. Để làm được điều này, Ban lãnh đạo công ty đã linh hoạt áp dụng chiến lược “thắt lưng buộc bụng” nhưng không cắt giảm đầu tư cho công nghệ. Về sản xuất, công ty xây dựng phương án chạy lò tối ưu nhất, gắn chặt với kịch bản tiêu thụ để kiểm soát biến phí và tồn kho.
Đội ngũ cán bộ, kĩ sư của Công ty không ngừng học hỏi, sáng tạo và đổi mới
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu còn nhiều biến động, Vicem Hải Phòng đã ưu tiên sử dụng vật tư, phụ tùng trong nước để thay thế hàng nhập khẩu. Điều này không chỉ giúp tiết giảm chi phí sửa chữa mà còn là động thái tích cực ủng hộ sự phát triển của ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam. Với chiến lược linh hoạt, mở rộng thị trường xuất khẩu, phát triển thêm các sản phẩm mới tham gia vào nhiều phân khúc thị trường, tính đến hết tháng 11 năm 2025, sản lượng xi măng xuất khẩu của công ty đã tăng vượt bậc, đạt 100.625 tấn, gấp 3,57 lần so với cùng kì năm trước. Do đó, dù cạnh tranh khốc liệt, sản lượng tiêu thụ xi măng của công ty vẫn tăng trưởng mạnh, đạt hơn 2,27 triệu tấn, tăng gần 18% so với năm 2024. Sự chuyển đổi này cho thấy tính đúng đắn và hiệu quả tức thì của các giải pháp tối ưu hóa sản xuất, kiểm soát biến phí khi kết quả kinh doanh năm 2025, Vicem Hải Phòng đã ghi nhận mức Lợi nhuận trước thuế đạt 50,205 tỷ đồng, đóng góp tích cực vào ngân sách nhà nước 75,95 tỷ đồng, tăng 12,6% so với 2024. Đây là minh chứng rõ ràng cho việc giữ vững thị trường cốt lõi và tích cực phát triển thị trường mới theo đúng định hướng.
Tiên phong “Xanh hóa” - Từ ống khói đến tín chỉ Carbon
Nằm trên địa bàn thành phố Cảng đang chuyển mình mạnh mẽ, Vicem Hải Phòng xác định mục tiêu không chỉ là sản xuất xi măng mà là xây dựng một ‘Nhà máy trong công viên”. Các chỉ số môi trường 10 tháng đầu năm 2025 là minh chứng rõ nét nhất: Nồng độ bụi ống trung bình chỉ ở mức 32 mg/Nm³ (so với quy chuẩn 60 mg/Nm³),nồng độ NOx và SO2 đều thấp hơn nhiều so với giới hạn cho phép. Toàn bộ dữ liệu khí thải được quan trắc online 24/7, truyền trực tiếp về Sở Tài nguyên và Môi trường để đảm bảo tính minh bạch.
Dự án nhiệt thừa khí thải phát điện dang được công ty triển khai, dự kiến đưa vào vận hành tháng 3/2026
Điểm sáng lớn nhất trong bức tranh kinh tế tuần hoàn của Vicem Hải Phòng là việc tận dụng triệt để phế thải công nghiệp. Năm 2025, công ty ước tính sử dụng hơn 113.000 tấn tro xỉ và hơn 71.000 tấn thạch cao nhân tạo thay thế cho tài nguyên khoáng sản tự nhiên. Đặc biệt, dự án tận dụng nhiệt thừa khí thải để phát điện công suất 5 MW, khởi động từ tháng 3/2025, dự kiến khi vận hành vào năm 2026 sẽ giúp công ty tự chủ khoảng 25% lượng điện, giảm phát thải gián tiếp gần 22.000 tấn CO2 mỗi năm.
Một chi tiết rất nhân văn trong chiến lược môi trường của đơn vị này là cách ứng xử với nhiên liệu thay thế. Do nhà máy nằm cạnh Khu di tích Quốc gia đặc biệt Bạch Đằng Giang, Vicem Hải Phòng kiên quyết không sử dụng rác thải, bùn thải để bảo vệ không gian văn hóa. Thay vào đó, đơn vị hướng tới các giải pháp đồng xử lý sinh khối như đốt gỗ, trấu, rơm rạ... vừa giảm than đá, vừa thân thiện với môi trường.
Chuyển đổi số và tư duy “Bảo trì dự đoán”
Trong kỷ nguyên công nghiệp 4.0, Vicem Hải Phòng hiểu rằng công nghệ không chỉ nằm ở dây chuyền thiết bị mà còn ở tư duy quản trị. Công ty đang thực hiện cuộc chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy sửa chữa thụ động “hỏng đâu sửa đó” sang “bảo trì dự đoán”. Hệ thống giám sát online các thiết bị chính giúp kỹ sư chủ động lên kế hoạch bảo dưỡng, giảm thiểu thời gian dừng máy sự cố. Mọi lý lịch thiết bị đều được số hóa, tạo ra cơ sở dữ liệu kỹ thuật minh bạch và khoa học. Đây là bước đi chiến lược để tối ưu hóa năng suất thiết bị và tiết giảm tiêu hao năng lượng.
Song song đó, yếu tố con người được đặt vào vị trí trung tâm. Vicem Hải Phòng đang đẩy mạnh ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng robot triệt để ở các khu vực nhiều nhân lực hoặc các khu vực rủi ro cao đối với con người để giải phóng sức lao động và đảm bảo an toàn cho công nhân. Cùng với đó, công ty tiếp tục xây dựng văn hóa doanh nghiệp dựa trên tình Đoàn kết, Kỷ cương, Chăm lo tốt đời sống vật chất, tinh thần cho người lao động để Vicem Hải Phòng mãi là “ngôi nhà thứ hai” của người thợ xi măng.
Tầm nhìn 2030: Hướng tới thị trường Carbon
Bước vào giai đoạn chiến lược 2026–2030, tầm nhìn 2035, Vicem Hải Phòng không chỉ định vị mình là doanh nghiệp thương hiệu mạnh của ngành xi măng Việt nam, có trình độ công nghệ và mô hình quản trị hiện đại, có khả năng cạnh tranh trong khu vực và quốc tế. Với ý chí quyết liệt và tầm nhìn xa, Công ty đã vạch ra 5 nhiệm vụ trọng tâm nhằm xây dựng mô hình “Nhà máy xi măng xanh, phát thải thấp”, góp phần quan trọng phát triển bền vững ngành Xi măng phù hợp với Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam.
Đầu tiên và quan trọng nhất là tái cơ cấu và chuyển đổi số toàn diện. Bộ máy sẽ được tinh gọn, linh hoạt, loại bỏ rào cản hành chính để tối ưu hóa hiệu năng. Song hành với đó là cuộc cách mạng công nghệ, nơi AI và dữ liệu số sẽ trở thành “bộ não” quản trị, giúp nâng cao năng suất, tối ưu hóa hiệu suất sử dụng nhiệt năng, điện năng đến mức tối đa. Trên nền tảng quản trị vững chắc đó, Vicem Hải Phòng sẽ phát triển thị trường với tư duy linh hoạt, kiên trì giữ vững các thị trường “cốt lõi” trong nước và đẩy mạnh mở rộng xuất khẩu. Yếu tố then chốt để chinh phục là sự khác biệt từ sản phẩm: Công ty tập trung nghiên cứu, cho ra đời các dòng Xi măng xanh, xi măng xỉ và các loại xi măng chất lượng cao, ít phát thải CO₂ để đáp ứng chuẩn mực khắt khe của thị trường quốc tế.
Trước sân nhà máy
Công ty đã vạch rõ lộ trình đầu tư công nghệ: Chuyển đổi sang lọc bụi túi vải để đưa nồng độ bụi xuống dưới 20 mg/Nm³; cải tạo tháp trao đổi nhiệt lên 6 tầng. Công ty đặt mục tiêu nâng tỷ lệ sử dụng nhiên liệu thay thế (phế thải công nghiệp, rác thải, bùn thải) lên trên 35% và đạt tối thiểu 30% làm nguyên liệu trong sản xuất clinker và phụ gia, qua đó tiết kiệm tài nguyên không tái tạo. Đặc biệt, bằng việc sử dụng nhiệt khí thải để phát điện và năng lượng mặt trời áp mái, công ty không chỉ tự cung cấp một phần nhu cầu điện mà còn thực hiện lộ trình giảm phát thải khí nhà kính. Mục tiêu xa hơn của Vicem Hải Phòng là tham gia vào thị trường trao đổi tín chỉ carbon – một sân chơi quốc tế đòi hỏi trình độ quản trị và công nghệ rất cao.
Với những bước đi bài bản, từ việc tối ưu hóa sản xuất, tiên phong trong kinh tế tuần hoàn đến làm chủ công nghệ số, Vicem Hải Phòng đang chứng minh rằng: Ngay cả trong một ngành công nghiệp truyền thống và nhiều thách thức, sự đổi mới sáng tạo vẫn có thể tạo nên những giá trị bền vững, đóng góp tích cực vào mục tiêu Net Zero của Chính phủ và sự phát triển thịnh vượng của thành phố Cảng.
Kim Hồng