Việt Nam hiện là quốc gia sản xuất Robusta lớn nhất thế giới, đóng góp hơn 43% sản lượng toàn cầu, xuất khẩu khoảng 1,5 triệu tấn mỗi năm và ngành hàng này đang tạo sinh kế cho hơn 600.000 hộ nông dân.
Từ vị thế đó, bài toán đặt ra không còn dừng ở quy mô nguồn cung, mà là làm thế nào để Robusta Việt được nhận diện và định giá tương xứng bằng chính chất lượng, nguồn gốc và giá trị riêng. Đây cũng là trọng tâm của Hội thảo “Để Robusta Việt thoát vai ‘làm nền’, khẳng định thương hiệu riêng”, diễn ra ngày 9/10/2026 tại TP.HCM, trong khuôn khổ Dự án “Khẳng định vị thế Robusta Việt” do Báo Điện tử Tuổi Trẻ phối hợp cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường triển khai, với sự đồng hành của Tổng Công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC, Hose: DCM),đơn vị thành viên của Petrovietnam.
Các chuyên gia đề xuất giải pháp xây dựng thương hiệu cà phê Robusta Việt Nam.
Phiên thảo luận trung tâm “Làm gì để Robusta Việt khẳng định thương hiệu riêng?” tiếp tục mở rộng vấn đề từ quản lý nhà nước, tổ chức sản xuất, kinh doanh đến nghiên cứu thị trường, marketing và văn hóa. Một quan điểm đáng chú ý được đặt ra ngay trong định hướng chương trình: Robusta Việt cần được thị trường nhận diện bằng chất lượng và trải nghiệm cảm quan, thay vì chỉ dừng ở chỉ dẫn về nơi sản xuất.
Năm 2025, cà phê Việt Nam lập kỷ lục gần 8,9 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu. Nhưng chỉ 8 tháng đầu năm 2026, một diễn biến khác đã xuất hiện: lượng cà phê xuất khẩu tăng 13,1% so với cùng kỳ nhưng giá trị lại giảm 9,8% khi giá thế giới hạ nhiệt. Điều đó cho thấy một ngành hàng có quy mô lớn vẫn có thể chịu ảnh hưởng mạnh từ biến động của thị trường nguyên liệu.
Đặc biệt với cà phê – cây trồng lâu năm có chu kỳ khai thác kéo dài, quản lý dinh dưỡng cần được quan sát trong cả một quá trình. Sau một vụ mang trái, cây cần được phục hồi; đến giai đoạn ra hoa, đậu trái và nuôi trái, nhu cầu dinh dưỡng tiếp tục thay đổi. Nếu việc sử dụng đầu vào thiếu cân đối hoặc chỉ dựa trên kinh nghiệm, không chỉ hiệu quả phân bón bị ảnh hưởng mà khả năng duy trì sức khỏe đất và tính ổn định của vùng nguyên liệu về dài hạn cũng đặt ra nhiều thách thức.
Trong bối cảnh khoảng 85% sản lượng cà phê Việt Nam dành cho xuất khẩu, những yêu cầu về nguồn gốc, minh bạch và phát triển bền vững từ các thị trường quốc tế đang tác động ngày càng trực tiếp đến cách tổ chức sản xuất trong nước. Những quy định mới như Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) càng cho thấy truy xuất nguồn gốc không còn là câu chuyện ở điểm cuối của chuỗi cung ứng.
Ông Nguyễn Tấn Đạt - Phó Giám Đốc Marketing PVCFC chia sẻ tham luận tại Hội thảo.
Với mục tiêu doanh nghiệp hàng đầu cung cấp bộ giải pháp canh tác và dinh dưỡng cho cây trồng, Phân Bón Cà Mau xác định việc đồng hành với Robusta Việt không dừng ở cung cấp phân bón, mà cần tiến gần hơn tới bài toán quản lý dinh dưỡng và quản lý mùa vụ, canh tác của người trồng.
Một mặt, hệ sản phẩm và giải pháp dinh dưỡng toàn diện được phát triển theo hướng phù hợp hơn với nhu cầu của cây trồng theo từng giai đoạn, góp phần nâng hiệu quả sử dụng đầu vào và hỗ trợ duy trì sức khỏe cây, đất trong quá trình canh tác.
Mặt khác, thông qua nền tảng số 2Nông, PVCFC từng bước đưa công nghệ vào quá trình quản lý sản xuất. Người trồng có thể quản lý mùa vụ, vật tư, kế hoạch, nhật ký, chi phí và doanh thu; đồng thời sử dụng AI hỗ trợ nhận diện các vấn đề về sâu bệnh và dinh dưỡng trên cây trồng.
Nếu được duy trì qua nhiều mùa vụ và kết nối giữa nông hộ, hợp tác xã với doanh nghiệp, những dữ liệu này có thể tạo thêm nền tảng cho việc quản lý vùng nguyên liệu và minh bạch thông tin sản xuất. Đây cũng là cách Phân Bón Cà Mau nhìn nhận vai trò của một doanh nghiệp đầu vào trong chuỗi giá trị mới: không chỉ cung cấp dinh dưỡng cho cây, mà cùng người trồng tạo dựng năng lực sản xuất có chất lượng, có dữ liệu và ngày càng minh bạch hơn.
Robusta Việt cần được thị trường nhận diện bằng chất lượng và trải nghiệm cảm quan, thay vì chỉ dừng ở chỉ dẫn về nơi sản xuất.
Để Robusta Việt khẳng định thương hiệu tương xứng với vị thế, chất lượng cần đi cùng những giá trị tạo nên bản sắc riêng – từ vùng trồng, con người đến trải nghiệm văn hóa cà phê Việt Nam. Điều này đòi hỏi sự chung sức của nhiều chủ thể trong toàn chuỗi để từng bước chuyển lợi thế về sản lượng thành giá trị được thị trường nhận diện và ghi nhận.
Trên hành trình đó, Phân Bón Cà Mau tập trung vào nền tảng từ vùng trồng, thông qua giải pháp dinh dưỡng, ứng dụng công nghệ và dữ liệu canh tác. Khi chất lượng được củng cố và nguồn gốc ngày càng minh bạch, Robusta Việt sẽ có thêm cơ sở để xây dựng niềm tin, định hình dấu ấn riêng và nâng cao giá trị trên thị trường quốc tế.
PV.