Quản trị dữ liệu thực - Lựa chọn chiến lược của doanh nghiệp trong kỷ nguyên tăng trưởng mới

Quang cảnh sự kiện

Dữ liệu là tài sản vô giá không thể sao chép

Hội thảo chiến lược “ERP Chiến lược 2026: Chuẩn hóa hệ thống - Minh bạch quản trị - Chuyển mình bền vững” do Công ty TNHH 1C Việt Nam phối hợp cùng các chuyên gia kinh tế - công nghệ hàng đầu tổ chức đã thu hút hơn 350 CEO, lãnh đạo doanh nghiệp cùng các chuyên gia kinh tế hàng đầu. Sự kiện mở ra diễn đàn chuyên sâu nhằm giải quyết những điểm nghẽn lớn nhất của khối sản xuất, phân phối và thương mại trong tiến trình chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Trong bối cảnh nền kinh tế quốc tế và nội địa năm 2026 đang chứng kiến những bước ngoặt lịch sử về mặt chính sách số và các tiêu chuẩn xanh, sự kiện đã trở thành tâm điểm thu hút sự chú ý đặc biệt từ giới truyền thông và cộng đồng doanh nghiệp. Hệ thống hoạch định tài nguyên doanh nghiệp (ERP) không đơn thuần là một công cụ công nghệ thông tin xa xỉ, mà đã trở thành một lựa chọn chiến lược sống còn. Việc làm thế nào để xây dựng một lộ trình triển khai ERP thực tế, giảm thiểu tỷ lệ thất bại và tối ưu hóa tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư (ROI) là nội dung chính của chủ đề lần này.

Khai mạc hội thảo, ông Alexander Evchenko – Tổng Giám đốc 1C Việt Nam – đã đặt ra câu hỏi mang tính định vị chiến lược: “Đâu là tài sản quý giá nhất của doanh nghiệp?”. Bên cạnh nhà xưởng, dây chuyền sản xuất hay thương hiệu, có một loại tài sản vô hình mà nhiều tổ chức chưa nhận thức trọn vẹn giá trị: Dữ liệu đáng tin cậy (Trusted Data).

Theo ông Alexander Evchenko, dữ liệu sở hữu 3 đặc tính ưu việt vượt trội:

Thứ nhất, dữ liệu có khả năng gia tăng giá trị theo thời gian.Khác với máy móc hao mòn theo thời gian, dữ liệu lịch sử được quản trị bài bản sẽ giúp dự báo thị trường, hoạch định nhu cầu và lập kế hoạch sản xuất chính xác hơn.

Thứ hai, dữ liệu là lợi thế cạnh tranh duy nhất không thể bị sao chép.Đối thủ có thể sao chép sản phẩm, công nghệ hay chiến lược kinh doanh, nhưng không thể sao chép lịch sử vận hành, hành vi khách hàng và các bài học kinh nghiệm được kết tinh trong kho dữ liệu riêng có của doanh nghiệp.

Thứ ba, dữ liệu chính là chiếc chìa khóa mở cánh cửa vốn tài chính.Dữ liệu minh bạch, có khả năng truy xuất cao là cơ sở vững chắc để doanh nghiệp làm việc với ngân hàng, nhà đầu tư quốc tế và các cơ quan kiểm toán, mở ra cơ hội huy động nguồn lực tài chính với chi phí tối ưu.

Tuy nhiên, dữ liệu chỉ phát huy sức mạnh khi được liên thông và quản trị đúng chuẩn. Khi hệ thống ERP tích hợp vận hành liền mạch, doanh nghiệp sẽ đạt được tầm nhìn toàn cảnh về dòng tiền và quy trình, cắt giảm chi phí xử lý thông tin, tăng tốc độ ra quyết định và thiết lập nền tảng chuẩn hóa sẵn sàng mở rộng quy mô sản xuất.

Cạnh tranh bằng dữ liệu và tra soát nguồn gốc

Phân tích dưới góc nhìn vĩ mô và hoạch định chính sách, TS. Bùi Thanh Minh – Phó Giám đốc chuyên môn Văn phòng Ban IV (Ủy ban Phát triển kinh tế tư nhân) – khẳng định bức tranh kinh tế quốc tế đang trải qua cuộc tái cấu trúc sâu sắc:

Rủi ro địa chính trị và làn sóng bảo hộ:Các chính sách bảo hộ và hàng rào thuế quan như Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 của Hoa Kỳ đang được sử dụng như một công cụ can thiệp mạnh mẽ. Sự phân mảnh thương mại và xung đột tại Trung Đông làm gia tăng phi mã chi phí vận tải và rủi ro chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tái định hình dòng vốn đầu tư toàn cầu:Sự can thiệp mạnh mẽ của nhà nước tại Mỹ, Trung Quốc và châu Âu đang định hình lại dòng vốn đầu tư toàn cầu.Mô hình gia công thuần túy nhằm tối ưu chi phí giá rẻ đang nhường chỗ cho chiến lược nội địa hóa hoặc các quốc gia thân thiện, gắn an ninh chuỗi cung ứng với khả năng kiểm soát nguồn gốc.

Hàng rào tiêu chuẩn xanh khắt khe:Với hơn 2.360 biện pháp phi thuế quan liên quan đến biến đổi khí hậu, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM),Quy định chống phá rừng (EUDR) của EU hay các luật cấm nhập khẩu hàng hóa sử dụng lao động cưỡng bức đang tái định hình luật chơi thương mại quốc tế. Luật chơi mới yêu cầu cạnh tranh bằng khả năng chứng minh, truy xuất nguồn gốc và tra soát nguồn gốc thực tế. Dòng chảy thương mại quốc tế buộc phải tích hợp đầy đủ dữ liệu phát thải và trách nhiệm giải trình.

Điển hình như ngành cà phê Việt Nam: Quy định EUDR bắt buộc áp dụng từ ngày 30/12/2026 đòi hỏi từng lô hàng xuất khẩu vào EU phải chứng minh chính xác tọa độ vùng trồng, dữ liệu mã số nông hộ và cam kết không gây mất rừng. Không có dữ liệu, doanh nghiệp không thể vượt qua các hàng rào kỹ thuật và đứng trước nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng.

Trí tuệ nhân tạo (AI) và kinh tế dữ liệu bùng nổ:Theo dự báo của WTO năm 2025, đến năm 2040, AI có thể giúp thương mại toàn cầu tăng trưởng từ 34% - 37% và thúc đẩy GDP toàn cầu tăng 12% - 13%. AI không còn là một công cụ công nghệ thông tin chuyên biệt mà đã trở thành một dạng 'lao động số' tự chủ có khả năng ứng dụng rộng rãi.

Theo TS. Bùi Thanh Minh, để không bị đánh bật khỏi sân chơi quốc tế, doanh nghiệp sản xuất bắt buộc phải làm chủ 3 lớp dữ liệu cốt lõi:

Lớp 1 - Truy xuất & Xuất xứ:Điều kiện tiên quyết để thụ hưởng ưu đãi thuế quan từ các hiệp định FTA và chứng minh tính minh bạch, tránh các cuộc điều tra lẩn tránh thuế quan hay chuyển tải bất hợp pháp.

Lớp 2 - Phát thải cấp sản phẩm:Bằng chứng số hóa đo lường phát thải carbon hàm chứa, đáp ứng nghĩa vụ báo cáo CBAM và yêu cầu Scope 3 từ các tập đoàn dẫn dắt chuỗi.

Lớp 3 - Dữ liệu vận hành sẵn sàng kiểm toán (Audit):Bộ chỉ số minh bạch theo thời gian thực về tỷ lệ giao hàng đúng hạn, tỷ lệ lỗi, định mức hao hụt và công suất thực tế – yếu tố quyết định để đối tác quốc tế chấm điểm và phân bổ đơn hàng.

Đưa dữ liệu thành tư liệu sản xuất chính

Ở bình diện trong nước, sau 40 năm đổi mới (1986 - 2026),Việt Nam đã vươn lên thành quốc gia có thu nhập trung bình cao với quy mô GDP vượt 500 tỷ USD và kim ngạch xuất nhập khẩu chạm mốc 900 tỷ USD. Tuy nhiên, để vượt qua 'bẫy thu nhập trung bình' và hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, nền kinh tế phải duy trì tốc độ tăng trưởng GDP tối thiểu 7%/năm liên tục trong hai thập kỷ tới.

Hệ thống chính sách mới đang kiến tạo một khung khổ phát triển đột phá:

Nghị quyết số 57-NQ/TW:Xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực hàng đầu; chính thức công nhận dữ liệu là 'tư liệu sản xuất chính' và 'nguồn dầu mỏ mới' của quốc gia.

Nghị quyết số 68-NQ/TW:Khẳng định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, khuyến khích doanh nghiệp vươn tầm toàn cầu (Go Global) và nâng cao chuẩn mực quản trị hiện đại.

Nghị quyết số 10-NQ/TW:Chuyển tư duy thu hút FDI từ số lượng vốn thuần túy sang phát triển cụm ngành, chuỗi giá trị và chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp nội địa.

Mục tiêu Net Zero 2050:Giảm 43,5% phát thải vào năm 2030, biến dữ liệu xanh thành điều kiện bắt buộc để tiếp cận các gói tín dụng xanh và ưu đãi đầu tư.

TS. Bùi Thanh Minh nhận định: 'Thời kỳ làm ăn dựa trên phương pháp áng chừng hay tìm cách lách luật đã chấm dứt. Tư duy chính sách mới đòi hỏi quản trị dựa trên dữ liệu thực. Doanh nghiệp nhanh sẽ chiến thắng doanh nghiệp chậm, và tốc độ đó được quyết định bởi năng lực ra quyết định dựa trên dữ liệu'.

Hóa giải “điểm mù” trong quản trị doanh nghiệp việt

Mặc dù nhận thức về công nghệ đã nâng cao, thực tiễn chuyển đổi số tại khối doanh nghiệp sản xuất và thương mại Việt Nam vẫn bộc lộ nhiều khoảng trống đáng báo động:

Nghịch lý ứng dụng AI và chuyển đổi số:Theo Báo cáo Triển vọng Doanh nghiệp 2026 của UOB, có tới 8/10 doanh nghiệp Việt đã bắt đầu tiếp cận AI, nhưng chỉ 25% ứng dụng ở cấp độ nâng cao. Khảo sát của Ban IV chỉ ra gần 27% doanh nghiệp SME vẫn chưa có sự chuẩn bị căn bản cho chuyển đổi số.

Sự phân mảnh và lãng phí nguồn lực:Thống kê từ MuleSoft (2025) cho thấy các doanh nghiệp sử dụng trung bình gần 900 ứng dụng nghiệp vụ riêng lẻ nhưng chỉ 28% trong số đó được kết nối, gây thiệt hại tới 12,9 triệu USD mỗi năm do chất lượng dữ liệu kém.

Ba cái bẫy quản trị điển hình:Thứ nhất, dữ liệu rời rạc khiến ban lãnh đạo thiếu tầm nhìn toàn cảnh; thứ hai, quy trình thủ công kéo dài gây phát sinh chi phí ẩn và rủi ro điều hành; thứ ba, áp lực hiện đại hóa nhưng loay hoay trong việc kế thừa dữ liệu cũ mà không làm gián đoạn dây chuyền sản xuất.

Trái lại, các báo cáo từ BCG và McKinsey (hai trong ba công ty tư vấn chiến lược hàng đầu thế giới thuộc nhóm MBB) chứng minh rằng các doanh nghiệp dẫn đầu về năng lực dữ liệu (Data Champions) đạt tốc độ tăng trưởng doanh thu gấp 2,5 lần, tỷ suất sinh lời cao hơn 19 lần và nâng lợi nhuận hoạt động lên 4,8 lần trong dài hạn.

Khung quản trị 6 cấu phần và nền tảng low-code

Để tháo gỡ triệt để bài toán quản trị và tối ưu chi phí sở hữu, các chuyên gia tại hội thảo đã đề xuất giải pháp đồng bộ kết hợp giữa khung chiến lược và hạ tầng công nghệ:

Về mặt phương pháp luận, TS. Bùi Thanh Minh khuyến nghị doanh nghiệp thiết lập 'Khung quản trị dữ liệu 6 cấu phần cốt lõi':

1. Chiến lược dữ liệu:Xác định rõ mục tiêu thu thập dữ liệu phục vụ dòng tiền, nâng cao năng suất, đáp ứng tiêu chuẩn xanh hay hội nhập chuỗi cung ứng.
2. Chủ sở hữu dữ liệu (Data Owner):Quy định rõ trách nhiệm của từng cá nhân, phòng ban đối với tính toàn vẹn của dữ liệu nghiệp vụ.
3. Chuẩn hóa danh mục:Thống nhất hệ thống mã sản phẩm (BOM),mã khách hàng, nhà cung cấp và đơn vị đo lường.
4. Chất lượng dữ liệu:Bảo đảm nguyên tắc 'Đúng - Đủ - Sạch - Sống', có cơ chế kiểm tra và đối soát định kỳ.
5. An toàn và bảo mật:Phân quyền chặt chẽ, thiết lập hệ thống sao lưu và bảo vệ bí mật kinh doanh cũng như dữ liệu cá nhân.
6. Công cụ và Dashboard:Tự động hóa báo cáo phân tích theo thời gian thực và cảnh báo sớm các rủi ro vận hành.

Về mặt giải pháp công nghệ, nền tảng Low-code 1C:Enterprise và giải pháp 1C:ERP mang đến cách tiếp cận linh hoạt, cho phép 'may đo' theo đặc thù sản xuất của từng doanh nghiệp mà không làm phá vỡ kiến trúc hệ thống cốt lõi. Nền tảng này giúp cắt giảm hơn 30% Tổng chi phí sở hữu (TCO),hỗ trợ mở rộng quy mô từ các doanh nghiệp vừa (Mini ERP) đến các tập đoàn lớn với khả năng chịu tải hàng chục nghìn người dùng đồng thời.

Đồng thời, sự cộng hưởng từ liên minh đối tác chuyên sâu – bao gồm MyMind (chuyên sâu giải pháp DigiFactory trên nền tảng AWS),Tinhvan Consulting (quản trị nguồn nhân lực HiStaff) và GREEN IN (tư vấn kiểm kê khí nhà kính, lộ trình Net Zero và ESG) – tạo nên một hệ sinh thái toàn diện, đồng hành cùng doanh nghiệp giải quyết đồng thời cả ba bài toán: Chuẩn hóa hệ thống, minh bạch quản trị và chuyển mình bền vững.

Bước sang năm 2026 và hướng tới các cột mốc chiến lược của đất nước, sự chuyển đổi không còn là một lựa chọn tùy ý mà là mệnh lệnh sinh tồn. Khi Nhà nước hoàn thiện thể chế kiến tạo, địa phương chuẩn bị hạ tầng sinh thái, các đơn vị giải pháp cung ứng nền tảng công nghệ linh hoạt và doanh nghiệp quyết liệt chuẩn hóa dữ liệu nội bộ, chúng ta hoàn toàn có thể biến áp lực chuyển đổi kép (Xanh và Số) thành lợi thế cạnh tranh vượt trội, đưa doanh nghiệp Việt tự tin vươn ra biển lớn./.

Vũ Trìu

(Tạp chí Doanh nghiệp và Thương mại – Số 8/2026)